(މުހަންމަދު ނަޝީދު (އަންނި

ދިވެހި އަންހެނުންނަކީ އަބަދުވެސް ދިވެހި ވެރިކަމުގެ ކަންކަމުގައި ފިސާރި އަތްގަދަ ގޮތެއްގައި ޙަރަކާތްތެރިވަމުން އައި ބަޔެކެވެ. މުހަންމަދު އަމީނުގެ ވެރިކަމުގައި އެންމެ ފާހަގަވެގެންދިޔަ އެއްކަމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެހާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއަށް އަންހެނުން ނެރުނު ދަރަޖައާޢި މިންވަރެވެ. އެދުވަސްވަރު ފުޅާ ދާޢިރާއެއްގައި އަންހެނުންނަށް ތައުލީމުގެ ފުރްޞަތުތައް ލިއްބައިދޭން ފެއްޓުނެވެ. އަދި ސަރުކާރުގައާއި އެހެންވެސް ކަންކަމުގައި އަންހެނުން ބައިވެރި ކުރާން ފެށުނެވެ. މުހައްމަދު އަމީނުގެ ވެރިކަން ވެގެން ދިޔައީ ދިވެހިބަހުގެ އަދަބިއްޔާތަށާއި އަދި މިނޫންވެސް ރޮނގު ރޮނގުން އަންހެނުން ކުރިއަރަމުން އައި ވެރިކަމަކަށެވެ. މި ކަންކަމާއި ނުރުހުންވެ ތިބި އެތައް ދިވެހިންނެއް ތިއްބެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިކަންކަމާޢި ރުހި ތިބި އެތައް ބައެއްވެސް ތިއްބެވެ. ހަމަ ގައިމުވެސް ފުރުސަތުތައް ލިބެމުން ދިޔަ އަންހެން ބޭފުޅުން ތިއްބެވީ އެކަންކަމާއި ރުހިވަޑައިގެންނެވެ.

މި ހުއްޓުމުގައި ކޮންމެހެން ފާހަގަކޮށްލަން ބޭނުން ނުކުތާއެއް އެބަވެއެވެ. މުހަންމަދު އަމީނުގެ ވެރިކަން ވެއްޓުނީ އެއްވެސް ހާލެއްގައި އަމީން ދީދީގެ ބަދުއަޚުލާޤީ ނުވަތަ ލާދީނީ އަމަލުތަކަށް ރައްޔިތުން ނުރުހިފައިތިބި މިންވަރުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބުނާކަށް މާބޮޑު ޖާގައެއް ނެތެވެ. މުހަންމަދު އަމީނަކީ އެއްވެސް ހާލެއްގައި ދިވެހި ބޮޑުންގެ އަޚުލާޤީ އެއްވެސް މިންގަނޑަކުން ނެއްޓިވަޑައިގެން ހުންނެވި ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ. އަމީން ދީދީވެސް ހިތްޕުޅާވާ އަންހެން ބޭފުޅުން ނެތެކޭ ދަންނަވަނީއެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަޅުގަނޑު ހޯދި ހޯދުންތަކުން އަޅުގަނޑަށް ވިސްނުނީ އެބޭފުޅާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފާޑަކީ، އެހެންވެސް އެފަދަ ބޭފުޅުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފާޑާ، މާތަފާތު ބޮޑު ފާޑެއް ނޫންކަމެވެ.

އަމީން ދީދީގެ ވެރިކަން ބަދަލުކުރެވުނު ދުވަހު ގުޅަ ކުޅޭ ފަސްގަނޑަށް އެއްވެ ތިއްބެވި ބައެއް ބޭފުޅުން އަމީން ދީދީ ދިވެހި އަންހެނުންގެ ކަރާމާތްތެރިކަން ނަންގަވާލައްވާފައިވާ ކަމަށް ބަސްވިދާޅުވަމުން ވަޑައިގަތް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އެދުވަސްވަރުގައި ޖުމްލަކޮށް ދިވެހި އަންހެނުންގެ ކަރާމާތާ ބެހޭ ކަންތައްތަކަށްވުރެން، މުހަންމަދު އަމީނުއާއި ބައެއް ބޭފުޅުންނާއި ދެމެދު ހިނގާފައިހުރި އިޝްޤީ މައްސަލަތައް އެގަޑުބަޑު ރޭވި، ހިނގުމަށް ކުރުވާފައިވާ އަސަރު މާބޮޑެވެ.

ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ދަތީގައި ރާއްޖެ ބަނޑަށް ޖެހިފައި  އޮތް އޮތުންވެސް އެއީ އަކީ ކޮންމެހެން ދިވެހި ވެރިކަމެއް ބަދަލުވާންވީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ކުރީގައިވެސް ރާއްޖޭގައި ތަދުމަޑުކަން ބޮޑެވެ، ބަނޑުހައިހޫނުކަން އާންމުވެފައި ހުރި ކިތަންމެ ފަހަރެއް މާޒީވެ ހިނގައްޖެއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ވެރިކަމަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނައިހެވެ. ރައްޔިތުން ދުންފަތަށް ކުރާ ހޭދަ ބޮޑުކަމުން، ދުންފަތް މަނާކުރުމުގެ ހައްދުފަހަނައެޅި ޤާނޫނާއި ނުރުހުނު މިންވަރުވެސް އެއީއަކީ ކޮންމެހެން އެ ފުރޮޅާލުމުގެ އަސްލެއް ނޫނެވެ. ބާނާ މަހަށް ހަދަން ޖެހޭނެ ހަމައެކަނި ގޮތަކީ ސަރުކާރަށް ވިއްކުން ކަމުގައި ވެގެން ދިޔަ ހިނދުވެސް އެކަމަކީ، އޭގެ ސަބަބުން ވެރިކަން ބަދަލުވާނެފަދަ ސަބަބެއް ކަމުގައި ދުށުމަށް ދިވެހި ތާރީޚް ހިނގާ މަގު ދުވަހަކުވެސް ޖާގަދީފައެއް ނެތެވެ.

ވެރިކަމުގެ ފަރާތުގެ ބޭކާރު ޚަރަދު ބޮޑުވެ ސަރުކާރަށް ލިބޭ އެއްޗަކުން އެއްގޮތަކަށް ދެކޮޅު ނުޖެއްސުނަސް އެއީއަކީ އެކަމާ ރައްޔިތުން ކަންބޮޑުވެގެން ގޮސް ވެރިކަން ބަދަލު ކުރުމަށް ނުކުމެ ގަންނާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ކުރުގޮތަކަށް ދަންނަވަނީނަމަ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އުނދަގޫވާ ކިތަންމެ ކަމެއް ހިނގި ނަމަވެސް، އެކަންތައްތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ބަދަލުވުމަށް ސިދާގޮތުގައި ބާރުފޯރުވާފައި ހުރި ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.

މުހަންމަދު އަމީނުގެ ރައީސްކަމުގެ ވަރަށް ފަހުކޮޅުގައި، ރާއްޖެ އެފަހަކަށް އައިސް ދުވަހަކުވެސް ނުދެކޭފަދަ އިތުރު ހާދިސާތަކެއް ހިނގިއެވެ. އިޝާރާތްކުރަން މިއުޅެނީ ހަކީމް ދީދީގެ މައްޗަށް މަރުގެ ޙުކުމް ތަންފީޒް ކުރެވުނު ހާދިސާއާއި، ގޮމާގޭ ސީދި އާއި ބަޑިއަލިބޭގެ ހުސައިން ދީދީގެ އަތް ކެނޑުމުގެ ހާދިސާއަށެވެ. މިކަން ވެގެން ދިޔައީ، އެތައް ބަޔަކަށް ވަރަށް ސިހުން އެރިކަމެއްގެ ގޮތުގައި ކަން އެއިރުގެ މީހުންވެސް ދުށްކަން އެމީހުންގެ ވާހަކަތަކުންނާއި ލިއުންތަކުން އެނގެއެވެ.

މިފަދަ އެންމެހާ ކަންކަން މިދެންނެވި މަގުގައި ހުރިހިނދު، ދެން އެކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ވަންނާންފެށީ އަދި ވަކިން މާފަލަ ކަމެކެވެ. ރަށުތެރޭގައި ނުފޫޒާއި ބާރުގަދަ ޚާންދާންތަކުގެ ބޭފުޅުންނަށް އުނދަގޫވެ ގެއްލުންވާފަދަ ކަންކަމެވެ. މިފަދަ ކަންކަން ހިނގަން ފަށައިފިނަމަ، އެފަދަ ކަންކަން ވެފައި އޮންނަނީ، އޭގެ ސަބަބުން ވެރިކަމުގެ ފަރާތަށް ލޮޅުން އަރާފަދަ ކަންކަމަށެވެ. މުހަންމަދު އަމީނުގެ ވެރިކަމުގެ ނިމުމާއި މި ހަމައާއި ގުޅިފައިހުރީ  ވަރަށްވެސް މަތީ ދަރަޖައަކަށެވެ. (ނުނި)